تالاب هامون در آستانه مرگ کامل؛ آیا حقابه تاریخی بازمیگردد؟
مروری کوتاه بر خبر
- تالاب بینالمللی هامون به دلیل قطع جریان آب هیرمند و انحراف سیلابها در آستانه خشکی کامل است.
- بر اساس قرارداد ۱۳۵۱، سالانه ۸۵۰ میلیون متر مکعب حقابه از هیرمند برای هامون تعیین شده است.
- خشکی هامون باعث تشدید توفانهای گرد و غبار، نابودی معیشت و مهاجرت اجباری ۴۰۰ هزار نفر شده است.
- مقامات ایرانی با افغانستان برای بازگرداندن سیلابها به مسیر اصلی و تامین حقابه رایزنی کردهاند.
- سازمان محیط زیست پیگیر تخصیص حقابه ۱۱ میلیارد مترمکعبی تالابهای کشور در برنامه هفتم است.
تالاب بینالمللی هامون، یکی از بزرگترین اکوسیستمهای آبی کشور، به دلیل قطع جریان آب از رودخانه هیرمند و انحراف سیلابها در افغانستان در آستانه نابودی کامل قرار گرفته است. این وضعیت بحرانی، زندگی و معیشت صدها هزار نفر در منطقه سیستان را تحت تاثیر قرار داده است.
بحران خشکی و پیامدهای آن
هامون که در سال ۱۳۵۴ در فهرست تالابهای بینالمللی ثبت شد، در دو دهه گذشته به دلیل کاهش ورودی آب از هیرمند، تغییر اقلیم و بهرهبرداری بیرویه با خشکی گسترده مواجه شده است. بر اساس قرارداد سال ۱۳۵۱ میان ایران و افغانستان، مقرر بود سالانه ۸۵۰ میلیون متر مکعب (معادل ۲۶ متر مکعب بر ثانیه) حقابه این تالاب از هیرمند تامین شود، اما این اتفاق در عمل رخ نداده است. خشکی هامون منجر به افزایش شدید توفانهای گرد و غبار، نابودی کشاورزی و دامداری محلی، تهدید تنوع زیستی و مهاجرت اجباری ساکنان شده است. پنج شهرستان اطراف تالاب شامل هیرمند، نیمروز، زابل، هامون و زهک با جمعیتی بیش از ۴۰۰ هزار نفر، به طور مستقیم از این بحران آسیب دیدهاند.
رایزنیهای دیپلماتیک برای نجات هامون
با توجه به وابستگی حیات هامون به سیلابهایی که از افغانستان سرازیر میشود، رایزنیهایی میان دو کشور برای حل این مشکل در جریان است. در سفر اخیر احمدرضا لاهیجانزاده، معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست به افغانستان، با مولوی مطیعالحق خالص، وزیر محیط زیست این کشور دیدار و گفتوگو شد. شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست نیز تاکید کرد تلاشها بر این است که روانآبها به جای هدایت به شورهزار گودزره در افغانستان، به سمت تالاب هامون در ایران بازگردانده شوند. وی از انجام توافقاتی با طرف افغانستانی خبر داد و ابراز امیدواری کرد این روند محقق شود.
حقابه تالابها؛ یک مطالبه ملی
انصاری در ادامه به موضوع کلی حقابه تالابهای کشور اشاره کرد و گفت بر اساس برنامه هفتم توسعه، میزان حقابه تعیینشده برای تالابهای کشور بیش از ۱۱ میلیارد متر مکعب است که وزارت نیرو مکلف به رهاسازی آن است. وی اظهار داشت که نیاز آبی محیط زیستی تالابها مشخص و به وزارت نیرو اعلام شده و پیگیریها برای تخصیص این حقابه با جدیت ادامه دارد. رئیس سازمان محیط زیست تاکید کرد استان سیستان و بلوچستان به دلیل عدم تامین حقابه هامون به شدت آسیب دیده و تمام تلاش برای جبران این مشکل به کار گرفته خواهد شد.
منبع: رکنا
اخبار اجتماعی