بسته شدن تنگه هرمز چه فاجعهای برای اقتصاد جهان و قیمت نفت رقم میزند؟
بسته شدن تنگه هرمز، حتی برای چند هفته، میتواند یکی از بزرگترین شوکهای عرضه انرژی به اقتصاد جهانی در دهههای اخیر را ایجاد کند. این آبراه استراتژیک، روزانه شاهد عبور حجم عظیمی از نفت، گاز و فرآوردههای نفتی است و اختلال در آن پیامدهای فوری و گستردهای در سراسر جهان خواهد داشت.
اهمیت استراتژیک تنگه هرمز
تنگه هرمز بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، حیاتیترین گلوگاه انرژی جهان محسوب میشود. این آبراهه باریک که عرض خطوط کشتیرانی در آن تنها ۲ مایل دریایی است، سالانه میزبان عبور ۲۷ درصد از کل تجارت دریایی نفت خام و فرآوردهها و ۲۲ درصد از تجارت گاز طبیعی مایع (LNG) جهان است. دادههای سال ۲۰۲۳ نشان میدهد این تنگه فاقد جایگزین عملیاتی برای جبران چنین حجم عظیمی از جابهجایی انرژی است.
تأثیر بر قیمت نفت و ذخایر استراتژیک
حذف ناگهانی ۲۷ درصد از تجارت انرژی جهان شوکی بیسابقه ایجاد خواهد کرد. مؤسسات مالی مانند گلدمن ساکس پیشبینی میکنند در صورت انسداد، قیمت نفت برنت بلافاصله به بازه ۱۰۰ دلار صعود کرده و در صورت تشدید تنشها، حتی از مرز ۲۰۰ دلار نیز عبور خواهد کرد. طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، ذخایر استراتژیک کشورهای عضو که حدود ۱.۲ میلیارد بشکه است، با محدودیت نرخ برداشت (حداکثر ۲۴ میلیون بشکه در روز) روبروست و تنها برای مدتی کوتاه قادر به تعدیل فشار بازار خواهد بود.
تأثیر بر قیمت گاز و آسیبپذیری بازار
بازار گاز به دلیل محدودیت زیرساختی، در برابر اختلال در تنگه هرمز آسیبپذیری بیشتری دارد. ۲۲ درصد از تجارت جهانی گاز مایع (LNG) از این مسیر میگذرد که بخش عمده آن متعلق به قطر (۱۰.۴ میلیارد فوت مکعب در روز) است. بلومبرگ هشدار میدهد قیمت گاز در بازارهای اروپا و آسیا میتواند بین ۸۰ تا ۲۰۰ درصد افزایش یابد. از آنجا که جهان فاقد ذخایر استراتژیک گاز است، این انسداد به معنای قطع فوری سوخت صنایع و سیستمهای گرمایشی در بخشهای وسیعی از جهان خواهد بود.
پیامدهای گسترده بر تورم و کشتیرانی
اختلال در حرکت تانکرها، زنجیره تأمین جهانی را با چالش مواجه کرده و باعث جهش قیمت سوختهایی مانند بنزین میشود. گزارش صندوق بینالمللی پول تأکید میکند که افزایش هزینه انرژی و حملونقل دریایی، تورم جهانی را در کمتر از یک ماه چندین درصد افزایش میدهد. همچنین، سیستم بیمه دریایی دچار فروپاشی موقت شده و کشتیها ناچار به مسیر طولانیتر دور آفریقا (دماغه امید نیک) خواهند شد که ۲ هفته به زمان سفر و میلیونها دلار به هزینهها اضافه میکند.
کشورهای در خط مقدم تأثیر
برآورد اندیشکدههای جهانی نشان میدهد اقتصادهای آسیایی در خط مقدم این فاجعه بالقوه قرار دارند. حدود ۸۳ درصد از نفت عبوری از هرمز به مقصد آسیاست. چین (با واردات روزانه بیش از ۵ میلیون بشکه از این مسیر)، هند، ژاپن و کرهجنوبی با خطر فلج شدن صنایع تولیدی روبرو هستند. اروپا نیز به دلیل وابستگی فزاینده به گاز قطر با بحران امنیت انرژی مواجه خواهد شد. از سوی دیگر، کشورهای صادرکنندهای مانند عراق، کویت و قطر که تقریباً تمام صادراتشان از هرمز میگذرد، با خطر قطع کامل درآمد روبرو میشوند.
منبع: Eghtesadnews
اخبار اقتصادی