بازگشت ۵.۴ میلیون افغان؛ آیا افغانستان در آستانه یک بحران انسانی است؟

آژانس پناهندگان سازمان ملل هشدار داده است که بازگشت میلیون‌ها افغان از کشورهای همسایه، افغانستان را به آستانه یک بحران کشانده است. مقیاس این بازگشت در تاریخ بی‌سابقه توصیف شده و فشار زیادی بر منابع محدود این کشور وارد کرده است.

جزئیات بی‌سابقه بازگشت

آرافات جمال، نماینده کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در افغانستان، اعلام کرد از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون ۵.۴ میلیون نفر به افغانستان بازگشته‌اند که عمدتاً از پاکستان و ایران بوده‌اند. وی این رقم را «بسیار عظیم» خواند و گفت: «سرعت و مقیاس این بازگشت‌ها افغانستان را تقریباً به آستانه بحران رسانده است.» تنها در سال گذشته ۲.۹ میلیون نفر بازگشته‌اند که به گفته جمال، «بزرگ‌ترین تعداد بازگشت به هر کشور واحدی بوده که ما شاهد آن بوده‌ایم.»

علل و پیامدهای گسترده

این موج بازگشت پس از آغاز سرکوب گسترده مهاجران فاقد مدارک توسط پاکستان در اکتبر ۲۰۲۳ و اقدامات مشابه ایران آغاز شد. بسیاری از بازگشت‌کنندگان دهه‌ها در آن کشورها زندگی و کار کرده بودند. این ورود جمعیتی معادل ۱۲ درصد کل جمعیت افغانستان، فشار شدیدی بر کشوری وارد کرده که پیش‌تر با وضعیت وخیم انسانی، اقتصادی ضعیف، خشکسالی شدید و زمین‌لرزه‌های ویرانگر دست‌وپنجه نرم می‌کرد.

نگرانی از پایداری و آینده

برنامه توسعه سازمان ملل در نوامبر اعلام کرد ۹ نفر از هر ۱۰ خانواده در مناطق با نرخ بالای بازگشت، به «سازوکارهای مقابله‌ای منفی» مانند حذف وعده‌های غذایی، افتادن به بدهی یا فروش دارایی روی آورده‌اند. جمال ابراز نگرانی کرد که ۵ درصد از بازگشت‌کنندگان قصد ترک مجدد کشور را دارند و بیش از ۱۰ درصد فردی را می‌شناسند که پیش‌تر این کار را کرده است. وی تأکید کرد: «این تصمیم‌ها برای انجام سفرهای خطرناک، ناشی از نبود تمایل برای ماندن در کشور نیست؛ برعکس، واقعیت این است که بسیاری قادر به بازسازی زندگی پایدار و شرافتمندانه خود نیستند.»

منبع: رکنا

اخبار اجتماعی