بازار تاریخی رشت در آستانه نابودی؛ ساختوسازهای بیضابطه پس از آتشسوزی چه بر سر میراث ملی آورد؟
مروری کوتاه بر خبر
- آتشسوزی گسترده در هجده دیماه بخشهای زیادی از بازار تاریخی رشت، از جمله مسجد و کاروانسرای ملک را ویران کرد.
- یک ماه پس از حادثه، موج ساختوسازهای بیضابطه و بدون مجوز میراث فرهنگی در بازار آغاز شده است.
- این ساختوسازها منجر به ترکخوردن و در آستانه تخریب قرار گرفتن سردر تاریخی کاروانسرای ملک شدهاند.
- الحاقات غیرمجاز سالیان گذشته در آتش سوخت و بخشهای اصیل تاریخی بازار دوباره نمایان شد، اما در معرض تخریب جدید هستند.
- بازاریان به دلیل زمانبر بودن مرمت اصولی توسط میراث فرهنگی، مقاومت نشان داده و خود دست به بازسازی زدهاند.
- با وجود ثبت ملی بازار، هنوز هیچ طرح مصوبی برای ساماندهی و بازسازی اصولی آن ارائه نشده است.
بازار تاریخی رشت، هسته اصلی شکلگیری شهر، یک ماه پس از آتشسوزی گسترده هجده دیماه، با چالشی بزرگتر از خود حریق مواجه است: موج ساختوسازهای بیضابطه و سریعی که با چراغ سبز مقامات محلی و بدون مجوز میراث فرهنگی در جریان است. این اقدامات نه تنها سردرهای تاریخی مانند سردر کاروانسرای ملک را در آستانه فروپاشی قرار داده، بلکه هویت اصیل این میراث ملی را تهدید میکند.
ویرانی پس از آتش
آتشسوزی شب هجده دیماه آسیبهای گستردهای به بازار تاریخی رشت وارد کرد. مسجد تاریخی بازار که پیش از این نیز یک بار حریق دیده بود، این بار به طور کامل سوخت و محراب قاجاری آن آسیب جدی دید. کاروانسرای ملک با سردر تاریخیاش نیز از جمله بخشهایی بود که طعمه حریق شد. با این حال، آتش الحاقات و ساختوسازهای غیرمجاز سالیان گذشته را نیز از بین برد و نماهای اصیل و پنهانمانده بازار را بار دیگر آشکار کرد.
هجوم ساختوسازهای بیقاعده
در فاصله یک ماه پس از فاجعه، آنچه بیش از همه در بازار به چشم میآید، آغاز ساختوسازهای جدید و سریع، بدون نظارت و مجوزهای لازم است. تردد خودروهای حمل آوار و نخاله در راستههای بازار و حتی داخل کاروانسراهای تاریخی افزایش یافته است. گزارشها حاکی از آن است که برخی از این اقدامات ساختمانی با مجوزهای محلی اما بدون تاییدیه میراث فرهنگی انجام میشوند.
تهدید مستقیم برای باقیماندههای تاریخی
این ساختوسازهای بیضابطه در حال نابودی همان بخشهای تاریخیای است که از آتش جان به در بردهاند. به عنوان مثال، یکی از این عملیات ساختمانی باعث ریزش دیوار پشتبند سردر کاروانسرای ملک شد و در نتیجه، ترکهای عمیقی در این سردر تاریخی ایجاد کرد که آن را در آستانه تخریب کامل قرار داده است. در نقاط دیگر، اسکلتهای فلزی با ارتفاعی بیش از حد مجاز در حال نصب هستند.
تنش بین مرمت اصولی و بازسازی سریع
اگرچه وزارت میراث فرهنگی برنامههایی برای مرمت بخشهایی مانند یک کاروانسرای ثبتشده قاجاری دارد، اما این طرحها با مقاومت بازاریان مواجه شده است. دلیل اصلی، زمانبر بودن فرآیند مرمت مطابق با ضوابط میراث فرهنگی و تعطیلی یا محدودیت فعالیت اقتصادی طولانی مدت برای کسبه است. همین امر باعث شده تا آنها خود دست به کار شده و بدون رعایت چارچوبهای تاریخی، به بازسازی مغازهها بپردازند.
آیندهای مبهم برای هویت یک شهر
بازار تاریخی رشت به عنوان یک اثر ثبت ملی، تحت حفاظت قانون است و هرگونه اقدام در آن باید با تایید میراث فرهنگی باشد. با این حال، سرعت بالای ساختوسازهای فعلی و عدم وجود یک طرح مصوب و جامع برای نوسازی، آینده این میراث را بیش از پیش مبهم کرده است. نگرانی اصلی این است که ادامه این روند، در نهایت چیزی از هویت اصیل و تاریخی بازار رشت باقی نگذارد.
منبع: asriran.com
اخبار اجتماعی