اولین عملیات ضد جاسوسی ایران: جاسوس چندجانبه شوروی در تهران چگونه دستگیر شد؟

مروری کوتاه بر خبر

در آخرین چهارشنبه بهمن ماه سال ۱۳۳۴، و یک سال قبل از تاسیس رسمی ساواک، اولین عملیات ضد جاسوسی در ایران به نتیجه رسید. ماموران مخفی فرمانداری نظامی تهران به فرماندهی تیمور بختیار — که بعدها اولین رئیس ساواک شد — موفق به دستگیری یک جاسوس شدند. این عملیات که بازتاب بین‌المللی گسترده‌ای داشت، نقطه عطفی در تاریخ امنیتی ایران محسوب می‌شود.

جزئیات دستگیری تاریخی

سرگرد آناتولی ایوانویچ کوزنتسف، وابسته نظامی سفارت اتحاد جماهیر شوروی سابق، شخص دستگیر شده بود. او متهم شد که با همکاری یک درجه‌دار نیروی هوایی ایران به نام حسین رجایی، اطلاعات نظامی محرمانه را جمع‌آوری کرده است. بر اساس اتهامات، این اطلاعات نه تنها در اختیار سرویس اطلاعاتی شوروی، بلکه برای چند کشور دیگر نیز قرار می‌گرفت و به همین دلیل از او به عنوان یک «جاسوس چندجانبه» یاد شده است.

بازتاب رسانه‌ای و سند تاریخی

این رویداد در رسانه‌های خارجی آن زمان انعکاس فراوانی داشت. در داخل ایران نیز مجله پرتیراژ اطلاعات هفتگی در شماره ۷۵۷ خود، مورخ ۱۸ اسفند ۱۳۳۴، گزارش مصور مفصلی از این دستگیری تاریخی منتشر کرد. این گزارش که شامل عکس‌های متعددی از لحظه دستگیری و افراد درگیر است، به عنوان یک سند تصویری مهم از آن واقعه باقی مانده است.