انقلاب برای معیشت یا آزادی؟ تحلیل هانا آرنت از شکست فرانسه و پیروزی آمریکا
مروری کوتاه بر خبر
- هانا آرنت در کتاب «انقلاب» تمایز اساسی بین انقلاب آمریکا و فرانسه را بررسی میکند.
- به باور او، انقلاب آمریکا برای «آزادی» و استقرار نهادهای پاسدار آن موفق بود.
- انقلاب فرانسه درگیر «مسئله اجتماعی» و فقر شد و در نهایت به استبداد انجامید.
- آرنت معتقد است تلاش برای حل فقر با وسایل سیاسی به «حکومت وحشت» منجر میشود.
- او شعار لنین «برقرسانی به اضافهی شوراها» را نمونهای از اولویت معیشت بر آزادی میداند.
مروری کوتاه بر تحلیل هانا آرنت
هانا آرنت، فیلسوف سیاسی، در کتاب «انقلاب» خود تمایز عمیقی بین دو انقلاب بزرگ تاریخ مدرن قائل میشود. از نگاه او، انقلاب آمریکا (قرن هجدهم) یک «انقلاب واقعی» و پیروز بود زیرا موفق به استقرار نهادهای پاسدار آزادی شد. در مقابل، انقلاب فرانسه و پس از آن انقلاب روسیه (قرن بیستم) شکست خوردند چرا که در دام «مسئله اجتماعی» و فقر گرفتار آمدند و نتوانستند آزادی را بنیان گذارند. آرنت تاکید میکند که «هیچچیز بیهودهتر از رهایی و طغیانی نیست که در پی آن به استوار کردن بنیان آزادیِ تازه بهدست آمده نپردازند.»
دوگانه معیشت در برابر آزادی
آرنت شکست انقلاب فرانسه و پیروزی انقلاب آمریکا را با «ضرورت فقر» توضیح میدهد. او اشاره میکند که فقر در «جهان کهن» واقعیتی تاریخی بود، در حالی که در میان سفیدپوستان آمریکای آن دوران وجود نداشت. این امر باعث شد رهبران انقلاب فرانسه و بعدها روسیه، نهادهای سیاسی را نه برای استقرار آزادی، بلکه صرفاً برای رفع فقر تنظیم و استفاده کنند. به گفته آرنت: «پیروزی انقلاب در آمریکا و شکست آن در فرانسه بهسبب مشکل فقر بود که بهجز در آمریکا در همهی نقاط دیگر دنیا وجود داشت.»
نمونه تاریخی: نگاه لنین به انقلاب
آرنت برای تبیین این ایده، به شعار معروف لنین اشاره میکند: «برقرسانی به اضافهی شوراها». از دید او، لنین در نهایت آزادی و نهاد شوراها را به نفع بخش اول شعار، یعنی «برقرسانی» که نماد رفع فقر بود، کنار گذاشت. آرنت مینویسد: «وی [لنین] اعتقاد راسخ پیدا کرده بود که مردمی ناکارآمد در کشوری عقبافتاده نخواهند توانست با آزادی سیاسی بر فقر چیره شوند.» نتیجه این امر، حذف آزادی و حاکم مطلق شدن حزب واحد بود.
نتیجهگیری آرنت و نقدی بر آن
آرنت با تحلیل خود به این بینش ژرف میرسد که «تاریخ انقلابهای گذشته بیهیچ شبهه ثابت میکند که هر کوششی که با وسایل سیاسی برای حل مسئلهی اجتماعی انجام گرفته به حکومت وحشت انجامیده…» با این حال، متن حاضر اشاره میکند که تحلیل آرنت بدون یک نظریه اقتصادی صحیح ناتمام میماند و میتوان استدلال کرد که فقر را تنها با استقرار نهادهای آزادی میتوان به طور ریشهای حل کرد. همچنین این نقد مطرح میشود که انگیزه لنین نه رفع فقر، که گرایش به قدرت مطلق بود.
منبع: ecoiran.com
اخبار سیاسی