آینده کنسرت‌های موسیقی در ایران؛ توقف داوطلبانه یا بحران ساختاری؟

وضعیت برگزاری کنسرت‌های موسیقی در کشور در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. این توقف که پس از ناآرامی‌های دی‌ماه و به صورت داوطلبانه آغاز شد، اکنون در تلفیقی از عوامل اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی پیچیده شده است. در حالی که برخی هنرمندان و برگزارکنندگان به دلیل فضای جامعه برنامه‌های خود را لغو می‌کنند، کارشناسان نسبت به تهدید معیشت فعالان این حوزه و لزوم یافتن یک «راه میانه» هشدار می‌دهند.

عوامل اجتماعی و نمادین توقف

بررسی‌ها نشان می‌دهد توقف کنسرت‌ها تنها نتیجه یک محدودیت اداری نبوده است. یکی از مهم‌ترین دلایل این توقف، ناآرامی‌های دی‌ماه و جان باختن تعدادی از شهروندان بود که فضای عمومی را در وضعیت سوگواری قرار داد. در واکنش به این شرایط، بسیاری از هنرمندان به احترام قربانیان، به صورت داوطلبانه از برگزاری کنسرت خودداری کردند. این تصمیم ریشه در نگاه اخلاقی و مسئولیت اجتماعی آنان داشت. در ادامه، بخشی از جامعه برگزاری کنسرت در شرایط دشوار را نوعی «عادی‌سازی» تلقی کرد و این نگاه، برخی هنرمندان را از ترس واکنش‌های منفی به تعویق انداخت.

موانع ساختاری و اجرایی

در کنار عوامل اجتماعی، موانع ساختاری نیز به توقف عملی کنسرت‌ها دامن زد. همزمانی این دوره با برگزاری جشنواره موسیقی، باعث شد اغلب سالن‌های اصلی در اختیار این رویداد قرار گیرد و امکان برنامه‌ریزی برای کنسرت‌های عمومی به حداقل برسد. از منظر نهادی، اگرچه مسئولان فرهنگی از بازگشت تدریجی اجراهای زنده سخن گفته‌اند، اما نقش تنظیم‌گرانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و پیچیدگی‌های روند صدور مجوزها همچنان یک نقطه حساس محسوب می‌شود. اختلاف نظرهای نهادی در گذشته منجر به لغو ناگهانی اجراها شده است.

هشدارها و چشمانداز آینده

گروهی از کارشناسان موسیقی هشدار می‌دهند که تعطیلی کامل کنسرت‌ها نه تنها کمکی به کاهش بحران‌ها نمی‌کند، بلکه معیشت هزاران نفر از شاغلان این حوزه را به خطر می‌اندازد. رضا مهدوی، پژوهشگر موسیقی، در گفتگو با مهر تأکید کرد که توقف اجراهای زنده، زندگی حرفه‌ای هنرمندانی که منبع درآمدی جز این ندارند را تهدید می‌کند. از سوی دیگر، کاوه کشکولی، مدیر ارکستر میترا، مشکل اصلی را مسائل مالی و حمایتی دانست و از بنیاد رودکی خواست تا برای جبران هزینه‌های بالای ارکسترها راهکاری عملی ارائه دهد. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که تا پایان سال، کنسرت‌ها به صورت محدود، گزینشی و با تمرکز بر موسیقی‌های آرام‌تر از سر گرفته خواهند شد. به نظر می‌رسد آینده اجراهای زنده در یافتن «راه میانه»‌ای رقم بخورد که هم حرمت فضای اجتماعی را حفظ کند و هم چرخه زندگی حرفه‌ای موسیقی را از رکود نجات دهد.

منبع: Ettelaat