آینده در ایران خصوصی شده است؛ آیا فقط ثروتمندان می‌توانند فردا را تصور کنند؟

محمد زینالی اناری، پژوهشگر اجتماعی، با اشاره به گسترش حس بی‌آیندگی در جامعه ایران هشدار داده است که انباشت بحران‌ها، جامعه را به وضعیتی رسانده که نه فرو می‌پاشد و نه پیش می‌رود. به گفته او، آینده دیگر یک امر جمعی نیست و به شدت خصوصی شده، به طوری که تنها برای گروه‌های خاص و بخش‌های مرفه جامعه قابل تصور است.

جامعه در حالت تعلیق

زینالی اناری می‌گوید: «وقتی آینده قابل تصور نباشد، جامعه میان ترس، خشم و انفعال معلق می‌ماند و توان برنامه‌ریزی، امیدسازی و حتی تصور فردا را از دست می‌دهد.» وی شکاف عمیق میان ذهن انسان امروز و شیوه حکمرانی را عامل فرسایش اعتماد عمومی و حرکت جامعه به سمت انسداد اجتماعی می‌داند. او معتقد است ذهن انسان معاصر آینده‌محور و مشارکت‌طلب است، اما سیستم سیاسی به این زمان‌مندی وفادار نیست و همین تضاد، پرخاشگری اجتماعی را بازتولید می‌کند.

خصوصی‌شدن آینده

این جامعه‌شناس با تأکید بر نابرابرشدن دسترسی به آینده تصریح کرد: «امروز آینده برای همه یکسان نیست؛ در بخش‌های مرفه شهر می‌توان حیات و امید را دید، اما این آینده به‌شدت خصوصی شده، در حالی‌که آینده ذاتاً امری جمعی و گره‌خورده با مفهوم وطن است.» به بیان دیگر، آینده از یک آرمان مشترک به کالایی لوکس برای قشر خاصی تبدیل شده است.

هشدار درباره عواقب ابهام

زینالی اناری هشدار داد که حذف مشارکت مردم و مبهم‌بودن تصمیمات کلان، از بودجه تا مذاکرات، به فروپاشی اعتماد عمومی دامن زده است. وی افزود: «این ابهام، وحشت‌آفرین است و اگر اصلاح نشود، جامعه را به سمت عادی‌شدن خشونت، فرار عقلانیت و نابودی کرامت انسانی می‌برد.» این شرایط، جامعه را در یک بن‌بست و وضعیت «نه فروپاشی و نه پیشرفت» قرار داده است.

منبع: فرارو

اخبار اجتماعی