آیا مذاکرات عمان آخرین فرصت برای نجات رژیم عدم اشاعه است؟
مروری کوتاه بر خبر
- ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا در عمان پس از حملات ژوئن ۲۰۲۵ به تأسیسات هستهای.
- ضرورت ایجاد چارچوبی الزامآور برای حفاظت فیزیکی از تأسیسات، فراتر از محدودیتهای فنی.
- حملات اخیر، رژیم جهانی عدم اشاعه و اعتبار حقوق بینالملل را تحت فشار قرار داده است.
- حضور مقامات نظامی در مذاکرات ۲۰۲۶، پیوند فزاینده دیپلماسی و بازدارندگی را نشان میدهد.
ازسرگیری مذاکرات هستهای ایران و ایالات متحده در عمان، پس از حملات ژوئن ۲۰۲۵ به تأسیسات نطنز، فردو و اصفهان، به لحظهای سرنوشتساز برای امنیت هستهای جهانی تبدیل شده است. این گفتوگوها که با میانجیگری عمان برگزار میشود، آزمونی برای آینده رژیم عدم اشاعه محسوب میشود و باید پاسخی برای تضمین حفاظت فیزیکی از تأسیسات تحت نظارت بیابد.
عمان؛ آزمون دیپلماسی در سایه آسیبپذیری
گفتوگوهای مسقط نخستین تماس دیپلماتیک مهم میان تهران و واشنگتن پس از فروپاشی تلاشها برای احیای برجام است. مذاکرات ۲۰۲۶ با حضور دیپلماتهای ارشد و مقامات امنیتی دو کشور برگزار میشود و نشان میدهد دیپلماسی هستهای اکنون به شدت با تنشهای نظامی منطقهای درهمتنیده است. توافقهای پیشین مانند برجام، محدودیتهای فنی مشخصی اعمال میکرد اما امنیت فیزیکی تأسیسات را تضمین نمینمود. حملات ژوئن ۲۰۲۵ که بنا بر گزارشها توسط نیروهای اسرائیلی و آمریکایی انجام شد، این خلأ را آشکار کرد.
ضرورت تضمینهای حقوقی و عملیاتی
بر اساس تحلیل ارائه شده، منشور سازمان ملل متحد استفاده از زور را جز در موارد دفاع مشروع یا با مجوز شورای امنیت ممنوع میکند. بسیاری از حقوقدانان، حملات ژوئن ۲۰۲۵ را نقض ماده ۲(۴) منشور ارزیابی میکنند. این وضعیت ضرورت گنجاندن تضمینهای الزامآور حقوقی و عملیاتی برای حفاظت از تأسیسات تحت پادمان را در مذاکرات عمان برجسته میسازد. رژیم عدم اشاعه که بر پایه خویشتنداری و پایبندی به تعهدات استوار است، در نتیجه این حملات و دیگر تحولات جهانی تحت فشار بیسابقهای قرار گرفته است.
راستیآزمایی در تاریکی و آینده مذاکرات
تخریب سایتهای تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی، برنامه هستهای را تا حدی از دید نظارت بینالمللی خارج کرده و راستیآزمایی را دشوارتر ساخته است. ارزیابیهای نظامی آمریکا و اسرائیل ادعا میکند این حملات برنامه ایران را یک تا دو سال به عقب رانده، اما گزارشها حاکی از باقی ماندن برخی مؤلفههای کلیدی است. مذاکرات عمان صرفاً درباره غنیسازی یا تحریمها نیست، بلکه آزمونی برای سنجش توانایی دیپلماسی در محافظت از تأسیسات، کاهش خطر درگیری و حفظ اعتبار نظام جهانی عدم اشاعه است.
منبع: فرارو
اخبار سیاسی