آلودگی هوا در زمستان؛ سالانه ۲۰ هزار مرگ و ۷ میلیارد دلار خسارت؟

زمستان و پدیده وارونگی دما، آلاینده‌ها را در سطح زمین حبس می‌کند و سلامت شهروندان به ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر را تهدید می‌نماید. بر اساس آمار رسمی، تلفات و خسارات اقتصادی این معضل بسیار سنگین است. مسئولان بر همراهی مردم برای کاهش آلودگی تأکید دارند و از کاهش نسبی روزهای ناسالم در برخی کلانشهرها خبر می‌دهند.

آمار تکان‌دهنده آلودگی و کاهش نسبی روزهای ناسالم

بر اساس اعلام وزارت بهداشت، سالانه حدود ۲۰ هزار مرگ منتسب به آلودگی هوا در ایران وجود دارد و خسارات ناشی از آن به ۷ میلیارد دلار در سال می‌رسد. دکتر شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، با استناد به داده‌های پایش ایستگاه‌های سنجش کیفیت هوا اعلام کرد که در زمستان امسال تعداد روزهای با شاخص آلودگی بیش از ۱۰۰ (ناسالم) در کلانشهرهایی مانند تبریز، اهواز، اراک، کرج، تهران، مشهد، اصفهان و شیراز نسبت به سال گذشته کمتر شده است. بیشترین میزان این کاهش در کلانشهرهای تبریز، اهواز و اراک ثبت شده است.

سهم منابع مختلف در آلودگی هوای زمستان

انصاری در خصوص منابع آلاینده توضیح داد که سهم منابع در شهرهای مختلف، متفاوت است. در تهران و مشهد سهم عمده با منابع متحرک (وسایل نقلیه) است. در کلانشهرهایی مانند اراک، اهواز و اصفهان، سهم منابع ساکن افزایش می‌یابد، اما منابع متحرک همچنان نقش مهمی دارند. وی افزود عواملی مانند پسماندسوزی نیز در شرایط وارونگی دما، آلودگی را تشدید می‌کنند. رئیس سازمان محیط زیست خاطرنشان کرد حل این مشکل که طی دهه‌ها ایجاد شده، نیاز به زمان دارد و همراهی شهروندان در کاهش استفاده از خودروی شخصی و مدیریت مصرف انرژی ضروری است.

تقسیم‌بندی آلاینده‌ها و بیماری‌های ناشی از آن

دکتر محمدحسن احرام‌پوش، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، آلاینده‌های هوا را به دو دسته طبیعی (۲۰ تا ۳۰ درصد) و مصنوعی (۷۰ تا ۸۰ درصد) تقسیم کرد. به گفته وی، بر اساس مطالعات، ۶۰ تا ۶۵ درصد آلودگی هوا مربوط به وسایط نقلیه موتوری، ۲۰ تا ۲۵ درصد مربوط به صنایع و ۱۰ تا ۱۵ درصد مربوط به منابع خانگی و تجاری است. وی تأکید کرد آلودگی هوا در زمستان می‌تواند باعث تشدید بیماری‌های تنفسی و قلبی‌عروقی در گروه‌های آسیب‌پذیر مانند کودکان، سالمندان و بیماران شود و در درازمدت اثرات عصبی و ژنتیکی نیز داشته باشد.

راهکارهای کنترل آلودگی و نقش معاینه فنی موتورخانه‌ها

احرام‌پوش راهکارهای کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدتی را برای کنترل آلودگی هوا برشمرد که شامل ارائه سوخت پاک‌تر، توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی، استانداردسازی خودروها و انتقال صنایع آلاینده به خارج از شهرها است. از سوی دیگر، انصاری به اجرای ماده ۱۷ قانون هوای پاک اشاره کرد که بر اساس آن معاینه فنی سالانه موتورخانه‌ها اجباری است. این اقدام حداقل موجب پنج‌درصد کاهش مصرف سوخت و کاهش مستقیم آلاینده‌هایی مانند مونوکسید کربن و ذرات معلق می‌شود. هر دو کارشناس بر لزوم عزم ملی و هماهنگی بین‌دستگاهی برای کنترل مؤثر آلودگی هوا تأکید کردند.

منبع: Ettelaat